پانسمان و مراقبت از انواع زخم
پانسمان مناسب برای همهٔ زخم‌ها یکسان نیست. نوع زخم، عمق و محل آن، میزان ترشح، بافت زخم، وضعیت پوست اطراف، درد و شرایط عمومی بیمار در انتخاب روش مراقبت مؤثر است. در هر مراجعه، زخم ارزیابی می‌شود و پانسمان متناسب با شرایط آن انتخاب می‌گردد.
انواع پانسمان
- پانسمان غیرچسبنده و سیلیکونی: برای محافظت از سطح زخم و کمک به کاهش آسیب به بافت حساس هنگام برداشتن پانسمان.
- پانسمان فوم: برای زخم‌هایی با ترشح متوسط یا زیاد، با هدف جذب ترشحات و محافظت از زخم.
- آلژینات و هیدروفایبر: برای مدیریت ترشحات؛ کاربرد آن‌ها به وضعیت زخم بستگی دارد.
- هیدروکلوئید: برای برخی زخم‌های سطحی با ترشح کم تا متوسط؛ معمولاً برای زخم‌های بسیار پرترشح مناسب نیست.
- هیدروژل: ممکن است برای بعضی زخم‌های خشک یا دارای بافت مرده، پس از ارزیابی حرفه‌ای استفاده شود.
- پانسمان‌های ضدمیکروبی: فقط در صورت وجود نشانهٔ بالینی و با نظر کادر درمان انتخاب می‌شوند؛ استفادهٔ خودسرانه از پماد یا پانسمان ضدمیکروبی توصیه نمی‌شود.
هر پانسمان کاربرد خاص خود را دارد و انتخاب آن باید با توجه به ارزیابی زخم انجام شود.
مراقبت از زخم دیابتی
در زخم پای دیابتی، علاوه بر مراقبت از سطح زخم، عمق زخم، خون‌رسانی، حس پا و نشانه‌های عفونت بررسی می‌شود. کاهش فشار از روی محل زخم بخش مهمی از مراقبت است و وسیله یا روش مناسب آن باید توسط فرد آموزش‌دیده انتخاب شود. قرمزی یا تورم رو به گسترش، افزایش درد، ترشح چرکی، تب یا تغییر رنگ بافت نیازمند ارزیابی پزشکی است.
مراقبت از زخم بستر یا زخم فشاری
در زخم فشاری، مراقبت شامل ارزیابی پوست و زخم، کاهش فشار از روی ناحیه، محافظت از پوست اطراف و انتخاب پانسمان بر اساس محل زخم، میزان ترشح و تحمل بیمار است. برای بعضی از این زخم‌ها پانسمانی که محیط مرطوب و مناسب ترمیم را حفظ کند در نظر گرفته می‌شود.
مراقبت از سوختگی
مراقبت از سوختگی به علت، وسعت و عمق آن بستگی دارد. برای سوختگی تازه، راهنمای NHS خنک‌کردن با آب خنک جاری را توصیه می‌کند. روی سوختگی کره، روغن یا کرم خودسرانه نگذارید و تاول را نترکانید. سوختگی بزرگ یا عمیق، سوختگی صورت یا ناحیهٔ تناسلی، و سوختگی شیمیایی یا الکتریکی باید فوراً ارزیابی پزشکی شود.
زخم جراحی و زخم‌های ساق و پا
تعویض پانسمان زخم جراحی با رعایت روش آسپتیک انجام می‌شود. در زخم‌های ساق و پا، علت زخم و وضعیت گردش خون نیز باید بررسی شود. پانسمان یا بانداژ فشاری برای زخم وریدی فقط پس از ارزیابی گردش خون و با نظر فرد آموزش‌دیده انتخاب می‌شود.
توجه: در صورت بدترشدن زخم، افزایش درد، قرمزی و تورم، ترشح چرکی یا تب، با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید. انتخاب درمان و پانسمان باید متناسب با وضعیت هر بیمار باشد.
منابع علمی: راهنماهای NICE دربارهٔ زخم فشاری، IWGDF دربارهٔ پای دیابتی، NICE دربارهٔ زخم جراحی و NHS دربارهٔ سوختگی.